Przejęcie władzy przez Bezpryma. W wyniku machinacji Bezpryma w 1031 roku dokonał się pierwszy rozbiór Polski. Jego beneficjantami zostały Ruś i Niemcy, które najechały nasz kraj niemal równocześnie od zachodu i wschodu. Takiego uderzenia nie był w stanie wytrzymać rozpaczliwie broniący się król Mieszko II. 21. b. PRZEJĘCIE WŁADZY PRZEZ KOMUNISTÓW 1945 - 1947 r. _____ 1. Udział wojsk polskich w koocowym etapie wojny – patrz temat „Polacy na frontach II wojny światowej” 2. Sytuacja polityczna na przełomie 1944 i 1945 r. a) Pod koniec 1944 r. odbyło się spotkanie przywódców polskiego podziemia w Piotrkowie Trybunalskim. W grudniu radziecka ambasada w Pradze przesłała do Moskwy depeszę na temat niepokojących wydarzeń politycznych: „Reakcyjne elementy w kraju, aktywnie wspierane przez reprezentantów Zachodu, [twierdzą], że partie prawicy zdobędą większość w nadchodzących wyborach [w maju 1948 roku], a komuniści zostaną usunięci z rządu”. W 1934 roku został odsunięty od władzy przez konserwatywny i korporacjonistyczny ruch Zweno. Zweno został obalony już rok później po przejęciu władzy przez Borysa III. W czasie rządów cara, Bułgaria zbliżyła się do państw Osi, prowadziła politykę roszczeń terytorialnych, jednak nie wypowiedziała wojny ZSRR. W efekcie, nie można powiedzieć, że przejęcie władzy przez komunistów było legalne. Wiele osób argumentuje, że wybory te były sfałszowane, a opozycja była zastraszana i prześladowana. W rzeczywistości, komuniści przejęli władzę w Polsce siłą i wykorzystując przemoc i nielegalne metody, co nie odpowiadało standardom W 1946 r. odbyło się sfałszowane referendum ludowe. W styczniu 1947 r. przeprowadzono wybory do sejmu ustawodawczego, które również zostały sfałszowane. W ich wyniku władze w Polsce "demokratycznie" przejmują komuniści. formą sprawowania władzy przez komunistów była dyktatura. Wkroczenie w 1944 r. wojsk sowieckich na terytorium państw Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej zapocząt-kowało proces podporządkowania tego regionu Moskwie. Prace nad utworzeniem popieranego przez Stalina ośrodka władzy w Polsce, konkurencyjnego wobec rządu RP w Rozdział IV. Polska po II wojnie światowej. Początki władzy komunistów w Polsce. Wczoraj i dziś, wyd. Nowa EraPatronite: https://patronite.pl/historiapodostr Przejęcie władzy przez komunistów w Polsce. - Połącz w pary. 30 VI 1946 - referendum ludowe, 19 I 1947 - wybory do Sejmu Ustawodawczego, 19 II 1947 - uchwalenie"małej konstytucji", 1947-1949 - trzyletni plan gospodarczy, IV - VII 1947 - Akcja "Wisła", 4 VII 1946 - pogrom w Kielcach, W 1947–48 ugrupowania opozycyjne i grupy w PPS, SL i SD, po umocnieniu władzy PPR (sfałszowanie wyników referendum 1946, a następnie wyborów do sejmu 19 I 1947), zostały rozbite przez MBP lub podporządkowane komunistom; wielu działaczy polit. skazano w pokazowych procesach polit. (procesy polityczne w Polsce 1944–89) lub zmuszono do oCpn. Przejęcie władzy przez komunistów Od października 1939 r. Polska pozostawała pod zaborem dwóch okupantów: III Rzeszy (terytoria na zachód od Bugu) oraz ZSRR (terytoria tzw. kresów wschodnich - tzn. cześć dzisiejszej Białorusi i Północno-zachodniej Ukrainy wraz z Lwowem). Ciemiężeni mieszkańcy tychże rejonów nigdy nie pogodzili się z utratą niepodległości. Obok realnie działającej organizacji Armii Krajowej (powstałej z przekształcenia Związku Walki Zbrojnej 14 lutego 1942 r.) z czasem powstała zbrojna organizacja zwana Armią Ludową. Było to zbrojne zaplecze nowej frakcji politycznej - Polskiej Partii Robotniczej (PPR), grupy inicjatywnej mającej na celu zbudowanie komunistycznej podstawy rządu komunistycznego w Polsce. Jako kolejne reprezentacje rządu powstawały Krajowa Rada Narodowa w styczniu 1944 r., Rada Jedności Narodowej w marcu 1944 r., a następnie Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego (PKWN) w lipcu 1944 r. Nowe rządy rychło zaprezentował swój program polityczny: odbudowa Polski, nacjonalizacja najważniejszych gałęzi przemysłu i reforma rolna. Wszystkie jednak nosiły podobne brzemię - całkowitą zależność od Moskwy. Hasła komunistów zostały zawarte w tzw. manifeście PKWN w Lublinie. Na jego mocy przywrócono niezawisłe sądownictwo oraz wprowadzono bezpłatne szkolnictwo czy gwarancję minimum egzystencji. Chwytliwe postulaty przysporzyły zwolenników socjalistom. Zmęczeni wojną cywile nie dostrzegali jednak niebezpieczeństwa, które niosło wiązanie się z komunistami. W dniu 31 grudnia 1944 r. z działaczy Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego Józef Stalin sformował Rząd Tymczasowy z premierem Edwardem Osóbką-Morawskim na czele. Twór ten został następnie przekształcony w Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej (28 czerwiec 1945 roku), a następnie pod naciskiem Kremla uznany przez uczestników konferencji w Jałcie za legalny rząd Polski. Tym samym Rząd w Londynie, powstały jeszcze w 1939 r., stracił na znaczeniu. Kolejnym ruchem popleczników ZSRR było wyeliminowanie opozycjonistów z Armii Krajowej. Jeszcze w 1944 r. rozkręcona została zakrojona na szeroką skalę propaganda przedstawiająca AK jako sprzymierzeńców nazistowskich. Ta zaprawiona w bojach organizacja patriotyczna wykrwawiła się jednak podczas powstania warszawskiego w sierpniu 1944 r. oraz podczas tzw. akcji Burza. W związku z tym nie miała realnej siły by stawić czoła frakcji ludowców. Co więcej Rząd w Londynie rozkazał dowódcy AK gen. Komorowskiemu (pseudonim Bór) nie podejmowanie działań zbrojnych przeciwko Armii Ludowej i ZSRR. W wyniku klęski akcji Burza do radzieckich obozów dostało się około 50 tys. członków podziemia. Zwieńczeniem zagłady AK był tzw. proces szesnastu, kiedy to po zaproszeniu na rozmowy przez radzieckiego generała Iwanowa, główni jego przedstawiciele zostali aresztowani i wysłani do Moskwy. Jednym z uprowadzonych był nowy dowódca AK gen. Leopold Okulicki (pseudonim Niedźwiadek). Doprowadziło to do zupełnego upadku struktury Armii. Oponenci nie zaprzestali jednak walki. Liczne organizacje partyzanckie wykazywały swoją działalność aż do 1949 r., kiedy wszystkie zostały rozbite przez Urząd Bezpieczeństwa i NKWD. Ocenia się, że śmierć w tym okresie poniosło od 14 do 21 tys. osób a ponad 100 tys. zostało aresztowanych lub wywiezionych do ZSRR. W Stanisław Mikołajczyknowym rządzie polskim dominowali komuniści z Polska Partia Robotnicza oraz ich stronnicy. Należeli do nich między innymi: Stronnictwo Ludowe, Polska Partia Socjalistyczna i Stronnictwo Demokratyczne. Po powrocie do kraju wybitnego polityka Stanisława Mikołajczyka powstała nowa partia - Polskie Stronnictwo Ludowe. Znany ludowiec zamierzał bowiem odciąć się od pro-moskiewskich ugrupowań. Z racji rozbicia Stronnictwa Pracy i braku legalizacji Stronnictwa Narodowego (przedwojenne partie polityczne) Polskie Stronnictwo Ludowe stało się jedyną liczącą opozycją. Aby podważyć autorytet Mikołajczyka, Polska Partia Robotnicza doprowadziła do przeprowadzenia referendum, w którym miano zadać trzy pytania: 1. Czy jesteś za zniesieniem Senatu? 2. Czy chcesz utrwalenia w przyszłej Konstytucji ustroju gospodarczego zaprowadzonego przez reformę rolną [...] 3. Czy chcesz utrwalenia zachodnich granic Państwa Polskiego na Bałtyku, Odrze i Nysie Łużyckiej? Ponieważ wszystkie postulaty były zbieżne z programem Polskiego Stronnictwa Ludowego - Mikołajczyk Bolesław Bierutpostulował, aby wyborcy głosowali na pierwsze pytanie „Nie”. Polska Partia Robotnicza najpierw zajęła się akcją propagandową i terroryzowaniem opozycji, a następnie sfałszowała wybory. Ocenia się, że według rzeczywistych danych na 1 pytanie odpowiedziało 26,9% głosujących zamiast 68,2% („oficjalne wyniki”). W dniu 19 stycznia 1947 r. odbyły się wybory parlamentarne, których wynik podzielił los referendum. Partie związane z Polską Partią Robotniczą, działające jako Blok Demokratyczny „zdobyły” ok. 80% głosów. Na Polskie Stronnictwo Ludowe miałoby głosować 10% wyborców, a na SP 5%. Następnie dokonano wyboru prezydenta, którym został „bezpartyjny” – pro-moskiewski członek PPR Bolesław Bierut. Na premiera nowego rządu wybrany został Józef Cyrankiewicz z PPS. Już w lutym 1947 r. uchwalono tzw. Małą Konstytucję, która zachowała większość przepisów z konstytucji marcowej z 1921 r. Był to tylko wstęp do uchwalenia w 1952 r. Konstytucji PRL. W związku z groźbą aresztowania, lider opozycji - Mikołajczyk w październiku 1947 r. opuścił kraj. Do 1950 r. legalna opozycja przestała istnieć. Kolejnym krokiem do wprowadzenia w Polsce jawnego komunizmuKardynał Wyszyński było wchłonięcie rosnącej w siłę Polskiej Partii Socjalistycznej przez Polską Partię Robotniczą. Stało się to w grudniu 1948 r. Nowym tworem, który przejął całkowitą i realną władzę w kraju była Polska Zjednoczona Partia Robotnicza. Do 1949 r. „jedyna partia” posiadała blisko 350 tys. członków. Pozostałe partie - Zjednoczony Sojusz Ludowy i Stronnictwo Demokratyczne pozostały „pasami transmisyjnymi” PZPR. Nad indoktrynacją młodzieży miały czuwać organizacje: Powszechna Organizacja „Służba Polsce” i Związek Młodzieży Polskiej. Katolickie gremium zostało zrzeszone w Stowarzyszeniu PAX Bolesława Piaseckiego. Była to jedna ze strategii w ramach zaostrzanej walki z Kościołem. Postępowała laicyzacja prawa na mocy której wprowadzono śluby cywilne. Stopniowo usuwano religię ze szkół, a co buńczucznych duchownych aresztowano. Wobec niesłabnącego oporu tejże grupy - dokonano pokazowego procesu kieleckiego biskupa Czesława Kaczmarka oraz we wrześniu 1953 r. aresztowano prymasa Stefana Wyszyńskiego. Łupem „księży patriotów” z PAX padł katolicki Tygodnik Powszechny. Mimo to przez cały okres „komunistycznego zaboru” Kościół pozostał jednym z bastionów narodowej wolności. Do roku 1950 nowa władza zajęła się również problemem mniejszości narodowej w Polsce. Na mocy postanowień kongresu w Poczdamie przesiedlono 2,5 mln Niemców. Podczas tej akcji dopuszczano się wielu nadużyć, a emigranci nierzadko stawali się celem ataków choćby Milicji Obywatelskiej. W 1946 r. przeprowadzono tzw. akcję Wisła, która miała uczynić z Polski kraj jednolity narodowo. Na przełomie kwietnia i lipca zmuszono do wyjazdu z Polski prawie 0,5 mln Ukraińców i 40 tys. Białorusinów. W czasie ewakuacji zginęło ok. 1,5 tys. przedstawicieli tej pierwszej narodowości. Po przejęciu władzy przez komunistów Polska zmuszona była do odrzucenia amerykańskiej propozycji pomocy gospodarczej zwanej planem Marshalla. Po kolektywizacji rolnictwa rozpoczęto wdrażanie gospodarki centralnie planowanej. Nowa władza musiała szybko uporać się z problemami gospodarczymi. Zależało od tego poparcie mas społecznych, które oczekiwały szybkiej stabilizacji i odbudowy zniszczeń powojennych. Sama stolica w 1945 r. została w 60% całkowicie zniszczona, a w wyniku plag szczurów do niektórych rejonów państwa trzeba było importować koty. W 1947 r., wdrożono pierwszy plan gospodarczy zwany planem trzyletnim. Za jego opracowaniem stali specjaliści z Centralnego Urzędu Planowania (wywodzący się głównie z PPS). Reforma zakończyła się sukcesem – w 1947 r. wydajność rolnictwa wzrosła o 66% w porównaniu z rokiem 1939. Popularna stała się wizja pracowników, którzy pracując w ramach odbudowy kraju wyrabiali ponad 100% dziennej normy . O wyniku tych działań mogą jednak świadczyć statystyki: w 1950 zanotowano wzrost rozwoju przemysłu ciężkiego o 158%, rolnictwa o 50% oraz PKB o 112%. Wkrótce jednak CUP został zlikwidowany, a kontrolę nad reformami przemysłowymi przejęli komuniści z Hilarym Mincem na czele. Kolejny plan zwany sześcioletnim okazał się wielką klapą. W 1950 r. wymieniono walutę z niezwykle wysoką prowizją na korzyść państwa. W związku z wybuchem wojny w Korei wzrosły nakłady na przemysł zbrojeniowy. Odbiło się to negatywnie na dochodach mieszkańców. Malał jednak odsetek analfabetów, walczono z plagą alkoholizmu, a Polska weszła w etap wyżu demograficznego. Legalnym utwierdzeniem przejęcia władzy komunistów skupionych w PZPR stała się konstytucja uchwalona 22 lipca 1952 r. Rzeczpospolita przyjęła nową nazwę: Polska Rzeczpospolita Ludowa (PRL). Wśród jej nowych regulacji warto wymienić: - zniesienie urzędu prezydenta - ukonstytuowanie nowego organu: Rady Państwa - brak prawa rozwiązania Sejmu - brak zapisu o możliwości wprowadzenia stanu wyjątkowego - zapis, iż sądy stoją na straży ustroju PRL Taki sposób ujęcia zagadnienia dotyczącego władzy państwowej gwarantował pełnie władzy PZPR oraz zupełnie ograniczał możliwość podnoszenia zarzutu bezprawności działań posłów. Z racji faktu, iż nie istniała wówczas skonsolidowana opozycja - całkowita władza spoczywała na Komitecie Centralnym Zjednoczonej Partii Robotniczej.[1] O tym zagadnieniu traktuje film Andrzeja Wajdy Człowiek z marmuru Przejmowanie władzy przez komunistów w Polsce i Jugosławii - porównanie do roku 1956 Od roku 1943 wojska radzieckie znajdowały się w kontrofensywie na całej długości frontu wschodniego. Kwestią czasu stało się wtedy, gdy dotrą one do dawnych granic ZSRR, a później wejdą na terytoria innych państw okupowanych przez III Rzeszę. Na terenach zajętych przez Sowietów wprowadzano ustrój komunistyczny. Po części odpowiedzialność za ten stan rzeczy ponosiły mocarstwa zachodnie, które godziły się na podział Europy i świata na 2 obozy. W obozie komunistycznym znalazła się większość państw Europy Wschodniej i Południowej. Wśród nich znajdowały się Polska i Jugosławia. W obu tych państwach od dłuższego czasu działały organizacje szerzące ideologię komunistyczną. Sytuacja Jugosławii jak i Polski nie wyglądała w 100% tak samo. W obu przypadkach na emigracji w Wielkiej Brytanii działały rządu tych państw. Również w Wielkiej Brytanii przebywał król Jugosławii. Jednak sama walka komunistów o władzę w tych krajach przebiegała zupełnie inaczej. To Jugosławia stała się wzorem do naśladowania dla innych państw, gdzie Stalin chciał stworzyć rządu komunistyczne. W kraju tym działa dobrze zorganizowana, wyposażona i liczna armia partyzancka. Na jej czele stał Josip Broz - Tito. Armii udało się wyzwolić spod panowania niemieckiego znaczą część kraju, gdzie wkrótce zaczęto wprowadzać ustrój komunistyczny. Mocarstwa zachodnie początkowo udzieliły pełnego poparcia marszałkowi Tito. Jednak nie chciały, by pełnię władzy w Jugosławii przejęli komuniści. Dlatego zaproponowali utworzenie rządu koalicyjnego, w którym mieliby się znaleźć działacze komunistyczni, jak i przebywający na emigracji demokraci. powstał Rząd Tymczasowy Demokratycznej Federacyjnej Jugosławii, na czele z marszałkiem Josipem Broz - Tito na czele. Niedługo po tym fakcie, Tito zdołał zlikwidować opozycję w swoim państwie. Dobrym przykładem tego działania stały się wybory do Skupsztiny Ustawodawczej, czyli Konstytuanty, które odbyły się w listopadzie roku 1945. W wyborach tych komuniści (Front Ludowy) uzyskali 90% głosów. proklamowano Federacyjną Republikę Jugosławii, składała się z 6 państw. Natomiast uchwalono konstytucje, które z znaczącym stopniu była kopią konstytucji radzieckiej z 1936 roku. Podobnie były w przypadku Polski. Alianci na konferencji w Jałcie postanowili, że w Polsce zostanie utworzony rząd koalicyjny, na wzór jugosłowiańskiego. Rekonstrukcji miał ulec Rząd Tymczasowy, do którego miano prowadzić działaczy demokratycznych. Jednak nie obyło się to bez problemów. Stalin nie zgadzał się na obecność Stanisława Mikołajczyka w przyszłym rządzie. W wyniku namowy Churchilla udało się spór załagodzić. Mikołajczykowi pozwolono brać udział w tworzeniu rządu, w zamian za to musiał on zaakceptować porozumienia jałtańskie, co ten później uczynił. Nie bez znaczenia na tworzenie się władzy w nowo odbudowywanej Polsce był proces szesnastu . Dotyczył on osądzenia 16 członków państwa podziemnego. Chciano w ten sposób nie tylko uniemożliwić im stworzenie innego rządu. Głównym zadaniem tego procesu było ukazanie, kto tak naprawdę dyktuje warunki w świecie polityki. Świadczyły o tym wyroki. Z pośród 16 osób aż 3 osoby uniewinniono. Był to oczywiście proces pokazowy. Sam TRJN został powołany do życia Niedługo potem, bo już uznała go Francja, a USA i Wielka Brytania. Było to o tyle ważne wydarzenie, że TRJN stawał się jedyną, legalną władzą w Polsce. Tym samym, rząd Tomasza Arciszewskiego stracił poparcie państw zachodnich. Jednak rząd Arciszewkiego została kilka dni wcześniej uprzedzony o fakcie, iż niedługo Brytyjczycy cofną mu uznanie. Miało to pozwolić na dokonanie odpowiednich operacji finansowych, które miału umożliwić dalsze działanie polskiej emigracji politycznej. Było to ważne, gdyż z chwilą cofnięcia uznania dla rządu londyńskiego wszelkie konta bankowe czy depozyty przechodziły w ręce TRJN. ZSRR nie musiało uznawać TRJN, gdyż już wcześniej popierało PKWN i Rząd Tymczasowy. Należało jeszcze tą władze utrwalić w wyborach. Zgodnie z postanowieniem konferencji jałtańskiej miały być one wolne i demokratyczne. Wcześniej, przeprowadzono referendów ludowe. Każdy z obywateli miał odpowiedzieć na 3 pytania. Dotyczyły one; 1) zniesienia Senatu; 2) utrwalenia w przyszłej konstytucji ówczesnego ustroju gospodarczego; 3) uznania zachodniej granicy Polski na Odrze i Nysie Łużyckiej. Stronnictwa komunistyczne - PPR, PPS, SD, SL - namawiały do głosowania 3 x TAK. W opozycji do nich było PSL, które reaktywował Stanisław Mikołajczyk. PSL namawiało, by głosowano 2 x TAK - na pytanie 2 i 3. Wszystkie te partie działały legalnie, PSL jednak w opozycji do pozostałych partii. Konspiracyjnie działały WiN - namawiał do głosowania 1 x TAK, na pytanie 3, NSZ - 3 x NIE. Oficjalne wyniki, które zostały opublikowane Frekwencja wyniosła 85%. Odpowiedzi TAK na pytanie 1 odpowiedzi udzieliło 68%, na 2 - 77%, na 3 - 91%. Jak jednak pokazały późniejsze badania historyków, referendów to zostało sfałszowane. W rzeczywistości odpowiedzi TAK na pytanie 1 udzieliło 27%, 2 - 42%, 3 - 67%. Był to kolejny krok, który umożliwił komunistom umocnienie swojej władz w Polsce. Kolejnym z nich były, zapowiedziane już na konferencji jałtańskiej, wolne wybory. Z wolnymi i demokratycznymi wyborami nie miały nic wspólnego, odbyły się Partie komunistyczne stworzyły wspólny blok wyborczy - Blok Stronnictw Demokratycznych, uzyskał on 80% głosów. Drugie w kolejności było PSL - 10%, a następnie PSL - nowe wyzwolenie - 3,5 %. Były do wybory do Sejmu Ustawodawczego. Ten wysoki wynik dawał komunistom ogromną przewagę nad resztą partii. Wynikało to z faktu, że wybory były sfałszowane. Wojsko, MO, ORMO kontrolowały lokale wyborcze. Fałszowano listy wyborcze PSL - cud nad urną . Tym samym doprowadził ich do pełni władzy, a rok 1947 uważa się za datę ostatecznego ustanowienia władzy ludowej w Polsce. Porównują to z innymi państwami blok wschodniego komuniści zdobyli tą władze dosyć wcześnie. Wcześniej pełnie władzy komuniści utrwalili tylko w Jugosławii. Patrząc zatem na te dwa państwa, łatwo zauważyć, że swoją władzę zdobyły nie legalnymi sposobami, lecz terrorem i walką z opozycją. Oczywiście najczęściej byłą to opozycja zewnętrzna . Jednak niekiedy, jak w przypadku Jugosławii, z krytyką występowali działacze partii sojuszniczych z Komunistyczną Partią Jugosławii. Przykładem może być osoba Dragoljuba Jovanovica, przywódcy jugosłowiańskiej Narodowej Partii Chłopskiej. Niemal wszyscy ci, którzy odważyli się publicznie wyrażać swoje niezadowolenie, znaleźli się w więzieniu i zostali oskarżeni współpracę z wywiadami państw zachodnich. Ponadto Tito zapewnił sobie wyjątkową pozycję w państwie, pełniąc funkcję premiera, ministra ON, najwyższe funkcje w partii. Co ważne, miał przy tym poparcie narodu. W przypadku Polski, także wszechobecny był terror. Przykładowo, dekret z czerwca 1946 roku wprowadzał w życie tzw. Mały Kodeks Karny. Zgodnie z nim, surowo karano wszelkie wystąpienia wobec przeciwko władzy ludowej - za szeptaną propagandę groziło od 1 do 10 lat więzienia. Dochodziło także do aktów przemocy. Najbardziej znanym jest mord Żydów w Kielcach. Zabito wtedy ponad 40 Żydów, przewodniczącego Komitetu Żydowskiego dr. Kahanę. Jednak same wydarzenia były celowo sprowokowane. Jak podano, Żydzi mieli porwać 9 - letniego Henryka Błaszczyka. W rzeczywistości chłopczyk udał się do rodziny, nie informując o tym rodzicom. Po powrocie do domu, po 3 dniach, zeznał, że był przetrzymywany przez Żydów w jednej z piwnic. Jak się później okazało, w budynku gdzie miał mieszkać ów Żyd - Kałaman Singer - nie było piwnicy. Był to kolejny przykład, że władza często szukała pretekstu, by doprowadzić do jakiejś akcji, mającej szerzyć terror. Patrząc także na inne, podobne aspekty utrwalania władzy komunistów w obu tych krajach należy zwrócić uwagę na gospodarkę. Doprowadzono to nacjonalizacji przemysłu oraz kolektywizacji rolnictwa. Były to typowe działania, które podejmowali komuniści, gdyż wiązały się z podstawowymi hasłami przez nich głoszonymi. Jednak już po utrwaleniu władzy w Jugosławii dało się zauważyć, iż polityka prowadzona przez Tito odbiega od tej, jakiej życzył by sobie Stalin i władze w Moskwie. Tito miał własną wizję budowania wspólnoty socjalistycznej. Dlatego jego działa nie podobały się Moskwie. Mógł powtórzyć się scenariusz, związany z Bułgarskim dyktatorem - Georgijem Dymitrowem. W roku 1948 ogłosił on pomysł utworzenia federacji państw, w której skład miały wejść Bułgaria, Jugosławia, Rumunia i Albania. Nie wykluczał także obecności Polski i Czechosłowacji. Jego postawa nie podobała się władzom w Moskwie, a jego samego skrytykowano. Co ważniejsze, rok później nagle zmarł podczas kuracji w radzieckim sanatorium. Istniało uzasadnione podejrzenie, że został tajnie zamordowany. Podobne obawy wiązano z osobą Tito. Jego plany doprowadziły do konfliktu ze Stalinem. Zasadniczą sprawą, była decyzja Tito o wyrzuceniu z Jugosławii doradców i fachowców radzieckich. Tito wiedział, że filtrują jego działania i wysyłają raporty do Moskwy. Znał metody ich działania z Kominformu. Sam Tito także odnosił się z sympatią do pomysłów Dymitrowa, z tym, że chciał włączyć stworzyć federacje z Jugosławii i Bułgarii, nie wykluczał wcielenia do swych planów Węgier i Albanii. Sam konflikt na linii Tito - Stalin nie miał podłoża ideologicznego, gdyż Tito był zwolennikiem komunizmu, o wybujałej ambicji. Na początku roku 1948 KPJ i WKPb wymieniły między sobą listy, w których wymieniono wzajemne oskarżenia i zarzuty. Nie wymieniono w nich bezpośredniego powodu konfliktu. Do tego czasu stosunki między Jugosławią i resztą bloku wschodniego uległy pogorszeniu. W tym samym roku, na konferencji Kominformu w Bukareszcie skrytykowano komunistów jugosłowiańskich za błędy i odstępstwa od marksizmu i leninizmu . Samego Tito powszechnie nazywano faszystą i zbrodniarzem. Izolowano Jugosławię w bloku wschodnim. Albania i Rumunia musiały zerwać stosunki dyplomatyczne, a pozostałe państwa musiały ograniczyć swoją współpracę z Jugosławią. Wszystko pod dyktando Moskwy. Zmusiło to J. Broz - Tito do zmiany polityki. Dążył on do przekształcenia Jugosławii w potencjalnego przywódcę państw określających się jako socjalistyczne. Zmianie uległa także polityka gospodarcza kraju. W kraju wprowadzono reformy, dzięki którym rady robotnicze miały i samorządy lokalne miały większy wpływ na życie gospodarcze. Zatrzymano proces kolektywizacji rolnictwa, i umożliwiono ludziom występowanie ze spółdzielni. Były to oczywiście reformy liberalne, w znacznym stopniu zmieniające ustrój państwa. Zmiany te utrwaliła ostatecznie nowa konstytucja, uchwalona w 1953 roku. Izolacja Jugosławii spowodowała, że nie została ona zaproszona do RPWG. Była to organizacja mająca na celu zacieśnienie współpracy gospodarczej miedzy krajami socjalistycznymi. Należały do niej nie tylko kraje europejskie. W późniejszym czasie dołączyły do niej Kuba, Wietnam czy Mongolia. W obliczu takiej polityki Jugosławia zdecydowała się nawiązać współpracę z Zachodem. W 1948 roku podpisała ona układy gospodarcze z USA i Wielką Brytanią, Jugosławia została częściowo objęta Planem Marshalla. Taka polityka nie podobała się Stalinowi. Często mówi się nawet, iż planował on zbrojną interwencję w tym niepokornym kraju. Ostatecznie nie zdecydował się na ten drastyczny krok. W sierpniu 1954 roku Jugosławia, Grecja oraz Turcja podpisały Pakt Bałkański. Groziło to wejście tej federacji bałkańskiej w strefę wpływów NATO. Proces normalizacji stosunków między Jugosławią, a resztą bloku komunistycznego nastąpił dopiero po śmieci Stalina. Było to spowodowane tym, że Stalin nie lubił mieć konkurencji w świecie politycznym. Jego śmierć pozwoliła wrócić do stanu rzeczy z ’45. W roku 1955 wizytę w Jugosławii złożył Chruszczow i Bułganin. Wyrazili oni ubolewanie z powodu faktu, że Stalin nieodpowiednio odnosił się do narodu jugosłowiańskiego. Żałowali także tego, że zerwane zostały wszelkie umowy z Jugosławią. Z tą chwilą stosunki między Jugosławią i resztą bloku komunistycznego uległy normalizacji. Odmienną politykę prowadziła w tym czasie Polska. Wśród naszego narodu nie było w tym czasie tak charyzmatycznego przywódcy jak Tito. Żaden też nie cieszył się takim poparciem wśród społeczeństwa. W tym czasie, czyli zaraz po utrwaleniu władzy przez komunistów. Pierwszą ofiarą systemu stał się Stanisław Mikołajczyk. Został on oskarżony o współpracę z zachodnim wywiadem. Była to tzw. rozprawa z PSL . Z wiadomych przyczyn rzecz jasna, stronnictwo to pozostawało w opozycji w stosunku do BSD. Komuniści chcieli zmian w zarządzie kierowniczym PSL. Udało im się to, gdyż następcą Mikołajczyka został J. Miećko. PSL w 1949 podpisało porozumienie z SL, i utworzyło ZSL. Tak też rozpoczął się okres stalinizacji Polski. Już wcześniej, w trakcje uchwalenia Małej Konstytucji wprowadzono część zmian, które miały pomóc w utrwaleniu władzy. Ponadto najwyższe funkcje państwowe sprawowali komuniści - prezydentem był B. Bierut. Instrumentem władzy był przymus, a Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego liczyła ok. 100 000 ludzi, nie licząc 40 000 cywilnych działaczy. Również MO i ORMO była instrumentem władzy ludowej. Zaczęto zmieniać system partyjny w Polsce. W grudniu 1948 powstała, z połączenia PPS i PPR, PZPR. Tzw. Pasem transmisyjnym PZPR były ZSL - dla środowisk wiejskich, oraz SD dla środowisk rzemieślniczych. Przetrwał on do 1989 r. Władze zachowała pełnię władzy w sferze ekonomicznej. W Polsce obowiązywała gospodarka nakazowo - rozdzielcza. Wszechobecny był terror. Rozprawiano się z przeciwnikami politycznymi. AK nazwano zaplutym karłem reakcji . Na plakatach często przypisywano im cechy faszystów, umniejszano ich rolę w walce o wyzwolenie ojczyzny. Dokonywano reform w jednym z najważniejszych aparatów władzy komunistycznej - wojsku. Marszałek Rokossowski, pełniący w tym czasie funkcję MON, związał wojsko z partią. Przeprowadził czystkę wśród przedwojennej kadry oficerskiej. Wprowadzał nie tylko wzorce radzieckie, ale zastępował oficerów polskich sowieckimi. Zwiększył liczebność armii polskiej, co także było charakterystyczne dla komunistów. Od tego czasu gospodarka była związana z wojskiem. Wykorzystywano entuzjazm społeczeństwa. Rzucano hasła przodownictwa pracy . Ludzie w pocie czoła pracowali, wyrabiając często 200 lub 300% normy dziennie. Okupowali to nie tylko potem, ale często i zdrowiem, co doprowadzało ich do szybciej śmieci. Zdecydowano się na wprowadzenia obowiązkowego szkolenia wojskowego dla młodzieży w wieku 16-21 lat. Młodzież wiązała się w różnego rodzaju organizacje - w 1948 powstał Związek Młodzieży Polskiej. Głównymi hasłami zmptowca było kocham Polskę ludową , umacniam władze demokracji ludowej , walczy z imperializmem. Nieodzownym elementem walki ze sprzeciwem była cenzura. W 1945 powołano Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, a 3 lata później upaństwowiono wszystkie wydawnictwa i czasopisma. Zdecydowano się na wprowadzenie industrializacji. Stworzono plan 3 - letni. Miał on na celu podnieść stopę życiową ponad stan przedwojenny. Utrwalić ustrój i przebudować strukturę społeczno - gospodarczą kraju. Zlikwidować zniszczenia powojenne i ujednolić kraj z ziemiami wcielonymi do Polski. Plan realizowano w latach 1947 - 49. Realizowano także program upaństwowienia handlu w Polsce - bitwa o handel . Starano się w dalszym ciągu reformować gospodarkę, miał temu służyć plan 6 - letni. Jego realizację rozpoczęto w 1950 roku. Chciano szybko zindustrializować gospodarkę w oparciu o ciężki przemysł zbrojeniowy. Produkcja przemysłowa miała wzrosnąć o 158%. Wzrost w rolnictwie o 50%, dochody obywateli o 172%. Rozbudowywano przemysł stoczniowy, hutniczy, samochodowy. Plan zakończono realizować w 1955 roku. Dochód wzrósł jedynie o 73%, a produkcja o 13%. Jedynie produkcja przemysłowa wzrosła o 172%. W wyniku tych działań Polska stała się krajem przemysłowo - rolniczym. Tym samym nastąpił awans społeczny chłopów. Dużym sukcesem władz ludowych było także zmniejszenie analfabetyzmu. W sferze kultury wszechobecny był socrealizm. Ukazywał on zwykłe życie ludności pracującej - proletariatu. Głównymi symbolami tego trendu w sztuce był sierp i młot. W kinematografii nie dokonano zbyt wielkiego postępu. W kinach obejrzeć można było jedynie kiczowate filmy. Z ekranów znikły filmy zachodnie. Przy KC PZPR powołano kilka instytutów, które miały na celu kształcenie kadry urzędniczej i intelektualnej posłusznej władzom centralnym. Szczególnie ucierpiały na tym nauki humanistyczne. Wypaczano historię, zmieniano fakty. Władze państwowe szykanowały Kościół i kler. Działano zgodnie z zasadą - wskaż mi księdza, a ja znajdę na niego paragraf . Starano się rekrutować tajnych działaczy wśród księży. Likwidowano seminaria, zabierano Kościołowi szpitale, zakłady opiekuńcze, ograniczano budownictwo sakralne. Zerwano konkordat z Watykanem. Konfiskowano dobra kościelne, przejęto CARITAS . Dopiero w 1950 roku doszło do porozumienia miedzy Kościołem a władzą. Kościół uznał władze państwową, a władza dało Kościołowi szereg praw - do nauczania religii w szkołach. Ustrój państwa ostatecznie zatwierdziła konstytucja PRL z dnia Znosiła ona urząd prezydenta. Na jego miejsce powoływała Radę Państwową. Nie było Senatu, pozostawiono Sejm, który od 1960 roku liczy zawsze 460 osób. Rada Państwa mogła wydawać dekrety z mocą ustawy, wprowadzać stan wojenny, zwoływania Sejmu i ustalania daty wyboru do niego. Obraz podziału władzy w państwie oddawały wybory z października 1952. Na ZSL, PZPR i SD, czyli Front Ludowy miało zagłosować 98% uprawnionych, przy frekwencji 95%. PRL w tym czasie był oczywiście pod silnymi wpływami Moskwy. Świadczy o tym fakt, że w 1949 roku była ona założycielem RPWG, a w 1955, w naszej Stolicy zawarto pakt wojskowy - Układ Warszawki. Był on odpowiedzią na przyjęcie RFN do NATO, czyli remilitaryzacje Niemiec. Porównując oba te państwa można łatwo znaleźć podobieństwa i różnice. Oba te państwa, Jugosławia i Polska, stały się krajami komunistycznymi. Wynikało to z tego, że znalazły się one w strefie wpływów ZSRR. Prowadziły podobną politykę wewnętrzną, szczególnie w kwestii dochodzenia do władzy. Nie obawiały się stosowania terroru, represji, nie przebierały w środkach. Udało im się także w sposób znaczący umocnić swoją pozycję. Oczywiście nie w sposób do końca legalny - fałszowane wybory. Jednak śmiało można stwierdzić, że drogi obu państw rozeszły się już około roku 1948. Jugosławia i Polska obrały 2 różne, można powiedzieć przeciwstawne, sobie drogi. Jugosławia, ze swoim charyzmatycznym przywódcą Josipem Broz - Tito na czele, starała się prowadzić politykę niezależną od Kremla. Tito miał własną wizję świata komunistycznego, inną od tej, jaką proponowała Moskwa. Ponadto sama sytuacja w państwie jugosłowiańskim wyglądała inaczej niż w kraju nad Wisłą. Poparcie społeczeństwa, dla Tito powodowało, że nie byłoby łatwe jego usunięcie, gdyż społeczeństwo stawało za nim murem. Nie bez znaczenia pozostawała pomoc ekonomiczna państw zachodnich. Dlatego właśnie Tito mógł prowadzić taką politykę, która została nazwana jugosłowiańską drogą do socjalizmu . W przypadku Polski, nie było nikogo takiego jak Tito, tym samym była ona skazana na słuchanie tego, co przykazała Moskwa. W przypadku jakiegokolwiek sprzeciwu mogła się ona spodziewać ostrej reakcji ze strony Wujka JOE . Nawet po śmieci Stalina Kreml za żadne skarby nie oddał by któregokolwiek z państw swojego imperium zewnętrznego. Jedynym przykładem państwa, które było w stanie postawić się stalinowskiej władzy była Jugosławia. W zestawieniu w Polską daje się zauważyć ogromne różnice, które w późniejszym okresie zaważyły na najnowszej historii Europy i Świata... Przejęcie władzy w Polsce przez komunistów. Mistrzyni życia, Historio, zachciewa ci się psich figlów: zza kraty podgląda Orion, jak siedzimy na kiblu. Opowiadasz mi stare kawały i uśmiechasz się, na wpół drwiąca, i tak kiblujemy pomału – ty od wieków, ja od miesiąca. O Nieśmiertelna, skądże ta skłonność do paradoksów, i powiedz mi – czy to mądrze całemu światu krew popsuć? Bo skoro na całym świecie, jak nie wojna, to stan wojenny – Historio, powiedz mi przecie: Po diabła to kiblujemy? Rewolucyjny poeta ma zgnić w tym mamrze sowieckim?! Historio, przecież to nietakt, ktoś z nas po prostu jest dzieckiem! Więc wstydź się, sędziwa damo, i wypuść z Zamarstynowa... (Na kryminał zaraz za bramą zasłużymy sobie od nowa!) Komuniści nie mieli łatwej drogi do przejęcia władzy w Polsce. Było tak z przynajmniej dwóch powodów. Polacy nie byli przekonani w większości do tego ustroju. Jak napisał jeden z pisarzy w Polsce komunizm był roślinną wyhodowaną na obczyźnie i tylko zaszczepioną na polskiej ziemi. Po drugie komunistów w Polsce praktycznie ok. 1941 nie było. Jak pisał w przytoczonym wierszu komunista Władysław Broniewski jest to istny paradoks. Stalin sam pozabijał większą część swoich komunistów... Mimo wszystko tych przeszkód nie należy zapominać, że i przesadzona roślina może się przecież przyjąć. Skoro komunizm był w ruinach należało go odbudować. Jako, że do odbudowy było dużo, a czasu nie za bardzo Stalin rolę budowniczych powierzył dzielnym Polakom mieszkającym w Moskwie. Stworzył tym samym sześcioosobową grupę inicjującą, która pod koniec grudnia 1941 roku została na spadochronach zrzucona na ziemie polskie. Na jej czele stanęli Marceli Nowotko, Paweł Finder i Bolesław Mołojec. Naszym bohaterom inicjatyw jak widać nie brakowało... ...gdyż już 5 stycznia 1942 roku odbyło się pierwsze konspiracyjne zebranie w Warszawie. Utworzono na nim nową partię. Nazwana została ona Polską Partia Robotniczą (PPR). Przywódcą nowo powstałej partii został Marceli Nowotko. Jak się jednak okazało życie komunisty nie jest łatwe, proste i przyjemne. Nowotko w wyniku walk wewnętrznych o władzę w partii został zastrzelony jeszcze w listopadzie 1942 roku. Kolejny przywódca – Bolesław Mołojec – też nie po przewodził długo. Po miesiącu wyrokiem sądu partyjnego został skazany na śmierć. Ostatnim z przywódców wywodzących się z grupy inicjującej był Paweł Finder. Ten jednak został w listopadzie 1943 roku aresztowany przez gestapo. Stalin jednak nie poprzestał na działaniach w Polsce. Chciał mieć pod ręką posłuszny ośrodek polskiej władzy, który w przyszłości mógłby bez problemów pomóc mu w podporządkowaniu sobie Polski. Wobec tego w lutym 1943 roku w Moskwie utworzono Związek Patriotów Polskich (ZPP). Na jego czele stanęła Wanda Wasilewska działająca wcześniej w czasopiśmie Nowe Widnokręgi, z którego zresztą wywodziła się większość polskich patriotów. ZPP stał się bardzo wygodnym narzędziem propagandowym dla Stalina. ZPP w wydawanym przez siebie tygodniku Wolna Polska prowadził szeroką kampanię informacyjno-propagandową wśród Polaków przebywających w ZSRR. Same cele ZPP także były jasne. Komitet Organizacyjny ZPP opowiadał się za wolną Polską połączoną braterskimi więzami z ZSRR. Także na prośbę samej przewodniczącej Wasilewskiej i ZPP Stalin wyraził zgodę na utworzenie polskich oddziałów wojskowych. W maj 1943 roku ogłoszono oficjalnie tworzenie Wojska Polskiego w ZSRR. Do utworzonej 1. Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki rekrutacja przebiegała szybko. Polacy chcieli walczyć o swój kraj choćby przy boku Stalina. Ale komuniści mieli swoje wojsko nie tylko za granicami naszego kraju. Cały czas w Polsce mocno działała PPR. 6 stycznia 1942 czyli tuż po powstaniu założyła ona Gwardię Ludową. Konspiracyjną organizację ludową, będącą poniekąd jej alternatywą wobec istniejącej wtedy w Polsce Armii Krajowej utworzonej przez Delegaturę Rządu na Kraj. Tak naprawdę to wszystkie wcześniejsze działania były tylko wstępem do przejęcia przez komunistów władzy w Polsce. Pierwszym naprawdę dużym krokiem ku przejęciu rządów było powstanie Krajowej Rady Narodowej (KRN). Na przełomie listopada i grudnia 1943 w Warszawie powołano komitet organizacyjny Rady. W nocy z 31 XII 1943 na 1 I 1944 ukonstytuowała się KRN. Władzę objął w niej Bolesław Bierut. Do walki zbrojnej KRN powołała Armię Ludową, w której skład weszły organizacje wojskowe ugrupowań reprezentowanych w KRN, przede wszystkim Gwardia Ludowa, nieliczne oddziały i placówki Batalionów Chłopskich. W marcu 1944 KRN wysłała swoich przedstawicieli do Moskwy. Celem ich wyjazdu było oficjalne nawiązanie stosunków z ZSRR oraz porozumienie ze Związkiem Patriotów Polskich (ZPP) i Centralnym Biurem Komunistów Polskich w ZSRR. Drugi krok. 20 lipiec, 1944 rok. Tym razem to z inicjatywy samego Stalina utworzono w Moskwie Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego (PKWN). Oficjalnie jednak PKWN został utworzony w Chełmie. Główną rolę stanowili w nim komuniści z ZPP i przybyli z kraju działacze KRN. Przewodniczącym PKWN został Edward Osóbka-Morawski. Po mimo, że mogłoby się wydawać, że PKWN stał się najważniejszą częścią przejmowania władzy przez komunistów w Polsce, uznawał on zwierzchność Krajowej Rady Narodowej. Powstały podobno w Chełmie Lubelskim (naprawdę w Moskwie, tak jak i sam PKWN) Manifest lipcowy. Wydanie go faktycznie oznaczało, odbywające się z inicjatywy i przy pomocy ZSRR, przejęcie władzy w Polsce przez komunistów. Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego wzywa Was: Wszystko dla najprędszego wyzwolenia kraju i rozbicia Niemców! Polacy! Do walki! Do broni! Niech żyje zjednoczone Wojsko Polskie, walczące o wolność Polski! Niech żyje sprzymierzona Armia Czerwona, niosąca Polsce wyzwolenie! Niech żyją nasi wielcy sojusznicy – Związek Radziecki, Wielka Brytania i Stany Zjednoczone Ameryki Północnej! Niech żyje jedność narodowa! Niech żyje Krajowa Rada Narodowa – reprezentacja walczącego narodu! Niech żyje Polska wolna, silna, niepodległa, suwerenna i demokratyczna! Fragment Manifestu Lipcowego Celów Manifestu było wiele. Jedno było pewne: komuniści przejęli władzę w Polsce. Ogólnie można powiedzieć, że Manifest lipcowy odmawiał rządowi na emigracji prawa reprezentowania narodu i państwa polskiego. W dziedzinie polityki zagranicznej wskazywał na konieczność ścisłego sojuszu z ZSRR. Zapowiadał odbudowę kraju, przeprowadzenie reformy rolnej i nacjonalizację w gospodarce. Wzywał Polaków do walki z okupantem. 26 lipca miało miejsce kolejne ważne wydarzenie. PKWN porozumiało się z rządem radzieckim co do przestępstw popełnianych w strefie operacji wojennych. Podlegać zaczęły one jurysdykcji radzieckiej. Na mocy tego porozumienia sprawy aresztowanych żołnierzy AK znajdować się miały w kompetencji NKWD i radzieckich sądów wojskowych. Był to kolejny krok, który utrudnił działania AK a tym samym Polskiemu Rządowi na Emigracji. Komuniści wzmocnili się oddając pewną część swej suwerenności ZSRR. Władza jest już w tym czasie praktycznie w stu procentach w rękach komunistów. Nie oznacza to jednak, że cieszą się oni poparciem. Komuniści zaczynają powoli przystosowywać polskie prawo do swoich potrzeb. Rozpoczyna się wydawanie wielu różnych dekretów przez PKWN. Z których najważniejsze moim zdaniem to: dekret o częściowej mobilizacji i rejestracji ludności do służby wojskowej (15 sierpnia 1944), dekret o wprowadzeniu do obiegu banknotów Centralnej Kasy Skarbowej z nazwą nie istniejącego jeszcze Narodowego Banku Polskiego (24 sierpnia 1944), dekret o wymiarze kary dla zbrodniarz faszystowskich i zdrajców narodu polskiego, na mocy którego ścigano AKowców (31 sierpnia 1944), dekret o reformie rolnej (odebranie własności rolnej posiadaczom majątków większych niż 50 ha – 6 września 1944). A to dopiero wstęp do rządzenia po moskiewsku... 23 września 1944 zatwierdzono w trybie dekretu nowy kodeks karny Wojska Polskiego. Za 17 rodzajów przestępstw przewidziano karę śmierci, w tym za publiczne lżenie, znieważanie i wyszydzanie ustroju. To już wyraźnie pokazuje jak w tym momencie skomunizowane zostało polskie prawo. Z mniej politycznych dekretów wydano już tylko dekret o mobilizacji kolei (4 listopada 1944) i dekret o kolejnej reformie rolnej (6 listopada 1944). Następnie jak już pisałem było coraz gorzej. PKWN zaczął wydawać dekrety, które coraz bardziej pomagały komunistom w przejęcie w Polsce władzy totalnej. Tak też było 7 października 1944 gdy powołano Milicję Obywatelską i Państwowy Urząd Repatriacyjny. Pod koniec października wydano dekret o ochronie państwa. I 28 grudnia. Dekret PKWN o wprowadzeniu wojennej cenzury korespondencji i rozmów telefonicznych. Opozycja traci praktycznie możliwości walki... 31 grudnia 1944 zniknął PKWN. Ale nie dlatego, że komuniści zrezygnowali z chęci przejęcia władzy w Polsce. PKWN został przekształcony w Rząd Tymczasowy Rzeczpospolitej Polskiej. Czyż nie brzmi to bardziej oficjalnie? Właściwie nic się nie zmieniło. Tylko to, że skoro jest rząd to musi być i premier. W ten sposób komuniści stali się oficjalnym rządem w Polsce. Co prawda na razie tymczasowym, ale... 4 dni później ZSRR łaskawie uznał Rząd Tymczasowy RP. W między czasie komuniści zadbali także o wojsko. 1. Korpus Polskich Sił Zbrojnych został przekształcony w 1. Armię Polską. Wszystko działo się oczywiście na terenie ZSRR. W ten sposób istniała już Polska Armia pod przywództwem komunistów i z namaszczeniem Matki Rosji. Komuniści budowali sobie cały czas swój polski raj. Tymczasem w 1945 roku rozpoczęły się negocjacje Wielkiej Trójki. Jedną z jej pierwszych decyzji z 4-11 lutego 1945 roku było ustalenie ostateczny przebieg wschodniej granicy Polski. Oczywiście granica ta została ustalona tak, jak pasowało to Stalinowi. ZSRR było na tyle mocne, że reszta świata nie chciała się mu narażać w tak błahej sprawie. W tym czasie postanowiono także, że w Polsce odbędą się DEMOKRATYCZNE wybory, a Rząd Tymczasowy zostanie powiększony o przedstawicieli emigracji i sił demokratycznych z kraju. Niestety znowu alianci dobrze wiedzieli, że przy boku Stalina w Polsce nie może zagościć prawdziwa demokracja. Między 17 a 21 czerwca w 1945 roku w Moskwie odbyła się narada w sprawie powołania Tymczasowego Rząd Jedności Narodowej (TRJN) z udziałem ambasadorów USA i Wielkiej Brytanii. Rząd ten miał być próbą aliantów, którzy chcieli demokracji w Polsce. Niestety byli oni zbyt ulegli wobec ZSRR. To wszystko spowodowało, że rząd, który miał być prawdziwie demokratyczny i w którym znaleźć się mieli przedstawiciele krajowej opozycji i rządu emigracyjnego stał się tylko kolejnym rządem zdominowanym przez komunistów. Gdy 28 czerwca Bolesław Bierut oficjalnie powołuje TRJN tylko cztery ministerstwa objęli ludzie nie związani z KRN czy PKWN. Pełne obaw przed Stalinem kraje uznają TRJN. Najpierw 29 czerwca Francja, potem 5 lipca USA, Wielka Brytania i Chiny. Tym samym państwa te cofnęły uznanie dla rządu RP na emigracji. Po ustaleniu się pozycji TRJN na arenie międzynarodowej rozwiązały się Delegatura Rządu na Kraj, Rada Jedności Narodowej i Delegatura Sił Zbrojnych na Kraj. Konferencja w Poczdamie. 17 lipca – 2 sierpnia 1945 roku. Obrady Wielkiej Trójki (Clement Richard Attlee – Wielka Brytania, Harry Truman – USA, Józef Stalin – Związek Radziecki). W konferencji tej wzięli także udział członkowie TRJN, ale także nie-komuniści, jak chociażby Stanisław Grabski czy Stanisław Mikołajczyk. Po pierwsze potwierdziła ona postanowienia jałtańskie. Po drugie zajęto się zachodnimi i południowymi granicami Polski. Postanowiono, także że granice Polski i inne jej sprawy zostaną ustalone podczas wolnych i demokratycznych wyborów. Tym samym Polskę pozostawiono swojemu własnemu losowi... i oczywiście woli Stalina. Jak już pisałem wcześniej postępy w przejmowaniu władzy przez komunistów w Polsce nie były poparte wolą narodu. Nie powinno więc nikogo dziwić powstanie opozycyjnej partii – Polskiego Stronnictwa Ludowego pod przewodnictwem Stanisława Mikołajczyka. Lecz także organizacji konspiracyjnych. 2 września 1945 roku powstaje Wolność i Niepodległość (WiN). Organizacja zrzeszająca dawnych AKowców. Kierownictwo w niej objął pułkownik Jan Rzepecki. Jej cele były jasne: chciano zbliżyć się do państw zachodnich i wprowadzić w kraju prawdziwą demokrację. W styczniu 1946 roku podziemie polskie utworzyło nawet Komitet Porozumiewawczy Organizacji Polski Podziemnej (KPOPP), uznawał się on nawet za podziemny parlament. Niestety nie przetrwał on długo. A komuniści dalej robili swoje. Centralizowali gospodarkę, rozwijali organizacje terroru, wprowadzali do władzy nawet na najniższych szczeblach swoich ludzi (np. sądy grodzkie i uprowadzenia przez NKWD sędziów). Między 6 a 13 grudnia 1945 roku w Warszawie odbył się też I Zjazd PPR. Stwierdzono na nim, że budowa nowego ustroju polityczno-gospodarczego może nastąpić jedynie w sojuszu ze wszystkimi demokratycznymi i patriotycznymi siłami narodu przy wzmocnieniu jednolitego frontu klasy robotniczej. W sumie nieźle... Ale oznaczało to, iż komuniści zamierzają w pierwszej kolejności opanować PPS. Tak to już z nimi jest, że trzeba umieć czytać między wierszami. Na zjeździe został także wybrany 46-osobowy Komitet Centralny partii. Pod koniec grudnia 1945 roku Polska Partia Robotnicza liczyła 235 tyś. członków. PSL w połowie stycznia roku następnego liczyła już 800 tyś. członków. 19-21 stycznia odbył się także kongres Polskiego Stronnictwa Ludowego. Na obu kongresach pojawiała się także sprawa zorganizowania referendum, do którego zobowiązywały komunistów ustalenia poczdamskie. Komuniści starali się jak najbardziej opóźnić przeprowadzenie tegoż referendum. Oficjalny powód – trwające migracje i walki z podziemiem. Prawdziwy powód – rozbudowa aparatu terroru, który miał pokierować jego przebiegiem. 27 kwietnia 1946 roku ogłoszono ustawę o przeprowadzeniu referendum. 11 maja tego samego roku KRN ogłasza trzy pytania: czy jesteś za zniesieniem senatu?; czy jesteś za utrwaleniem reform społeczno-gospodarczych?; czy chcesz utrwalenia granicy zachodniej Polski na Odrze i Nysie Łużyckiej. Oczywiście propaganda ruszyła ostro do akcji. Wszelkie plakaty i ulotki głosiły: Głosuj trzy razy TAK. 30 czerwca ludzie ruszyli do głosowania. PSL nakłaniało do oddania choć jednego głosu na nie w pierwszym pytaniu. Zrzeszenie WiN wzywało do odpowiedzi nie na pierwsze dwa pytania, części partii apelowała nawet o głosowanie 3 x nie. I udało się... poniekąd. Wybory, które odbyły się w atmosferze brutalnych nacisków politycznych i policyjnych przyciągnęły do urn 85% uprawnionych do głosowania. Według oficjalnych wyników na pierwsze pytanie tak odpowiedziało 68, 2% głosujących, na drugie 77,1%, a na trzecie 91,4%. Wyniki zostały sfałszowane przez komunistów. Jak ustalono po latach, według wewnętrznych danych PPR na 1 pytanie 26,9% odpowiedziało tak, 2 - 42%, 3 - 67%. Oficjalny protest Stanisława Mikołajczyka, poparty przez Stany Zjednoczone i Wielką Brytanię nie pomógł. Mikołajczyka nazwano zdrajcą i musiał on 21 października 1947 r. uciekać z kraju. W tej chwili stało się jasne, że komunistom władzy tej szybko odebrać bez większego cudu się nie da. Nie pomagały skargi Mikołajczyka do ambasad (choć Stany i Wielka Brytania ją poparły) – liczył się tylko Stalin. To wszystko nie rokowało pozytywnie przed zbliżającymi się wyborami do Sejmu. PPR wiedziało, że nie ma szans bezpośrednio wygrać tych wyborów. Komuniści zaproponowali bardzo szeroki blok w ramach którego miałoby nastąpić podzielenie mandatów. PSL wiedząc jednak, że ma szansę na wygranie tych wyborów nie zdecydował się na przystąpienie do nie pewnej koalicji. 19 stycznia 1947 roku przeprowadzono wybory. Znowu terror był bardzo silny i znowu nie przeszkodziło to w zwycięstwie opozycji. Szacuje się, że około 60% głosów zostało oddane na PSL. Jednak po sfałszowaniu wyników wygrał Blok Demokratyczny (PPR, PPS, SL, SD) zyskując rzekomo 80,1% głosów przy 10,3% oddanych na PSL. To pozwoliło na objęcie absolutnej większości mandatów a tym samym rządzenie krajem. Już na pierwszym posiedzeniu Sejmu (5 lutego) na prezydenta wybrano Bolesława Bieruta, byłego agenta radzieckich służb specjalnych. Dzień później powołany został rząd Józefa Cyrankiewicza, a PSL przeszło do opozycji. I tak mijają kolejne miesiące na umacnianiu się władzy komunistów. Mikołajczyk śle kolejne noty, protesty o terrorze na jego partii i fałszowaniu wyników wyborczych. To niestety nic nie daje. Komuniści natomiast robią swoje. Rozpoczynają swoją Bitwę o handel uchwalając ustawę o zwalczaniu drożyzny i nadmiernych zysków w obrocie handlowym (2 czerwca 1947), dzięki której komisje specjalne do walki z nadużyciami i szkodnictwem gospodarczym mogły nakładać na prywatnych handlowców wysokie kary (konfiskata towaru i zajmowanego lokalu), bez orzeczenia sądu. 2 lipca 1947 ogłoszona zostaje ustawa zakładająca wprowadzenie planu 3-letniego. Miał on przysłużyć się rozwojowi polskiej gospodarki. Jednak w praktyce nie został w pełni zrealizowany. 27 lipca także zwykli ludzie zaczynają się przyczyniać do budowania idei komunizmu. Górnik Wincenty Pstrowski (ogłoszony pierwszym polskim przodownikiem pracy, sławiony przez komunistyczną władzę jako wzór) rozpoczyna sławetne współzawodnictwo pracy. Lata 1947, 1948 są dalszą próbą budowania szczęścia na siłę w Polsce. Tępieni są przeciwnicy systemu – w wyniku tego zamknięto redakcję Tygodnika Warszawskiego, a jego Kazimierza Studentowicza i Wiesława Chrzanowskiego oskarżono o szpiegostwo, szpiedzy - sąd wojskowy we Wrocławiu skazał za działalność szpiegowską przeciwko Polsce urzędników konsulatów Francji w Szczecinie i we Wrocławiu, ale zastrzeżenia miano nawet do Wiesława Gomułki, którego 31 sierpnia 1948 r. plenum PPR oskarża o wywoływanie kryzysu w kierownictwie partii i odchylenia prawicowo-nacjonalistyczne. W związku z tym dotychczas bezpartyjnego Bolesława Bieruta powołano na I sekretarza PPR. 15-22 grudnia 1948 roku. Kongres Zjednoczeniowy PPR i PPS. Niechętnych połączeniu działaczy PPS po prostu usunięto. W ten sposób 22 grudnia można ogłosić powstanie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR). Przewodniczącym Komitetu Centralnego zostaje wszechobecny Bolesław Bierut. W ramach swego obejmowania władzy komuniści musieli jeszcze wyeliminować ostatniego naprawdę silnego wroga. Był to kościół katolicki, bardzo silny w Polsce. Sposobów było sporo – zerwanie konkordatu z 1925 roku (12 września 1945), wydanie dekretu ograniczającego publiczne uprawianie kultu religijnego (23 stycznia 1949), czy nakazanie biskupowi Piotrowi Kałwie by zdementował rzekomy cud w Lublinie (6 lipca 1949). Kościół jednak nie zamierza ustępować komunistom. 13 lipca Watykan wydaje oświadczenie grożące ekskomuniką za przynależność do partii komunistycznych. Już dzień później odbywa się 25-tysięczny wiec żądający od władz kościoła zaprzestania awanturniczej działalności. Dochodzi do starć uczestników wiecu z wiernymi. Komuniści wiedzą, że z kościołem może im się nie udać wygrać. Wobec tego rozpoczynają aresztowania wśród księży. W tej sytuacji Prymas Polski, arcybiskup Stefan Wyszyński, w celu ratowania przynajmniej części niezależności i swobody kultu, w kwietniu 1950 r. podpisał umowę z rządem. Dzięki lojalnej postawie wobec komunizmu kościół zyskiwał pewne prawa (nauczanie religii w szkołach i pracę duszpasterską i charytatywną). Początek lat pięćdziesiątych był już tylko praktycznie formalnością dla silnej partii komunistycznej. Wprowadzono na uczelniach wyższych obowiązkowe zajęcia z marksizmu-leninizmu, język rosyjski w szkołach. Zniesiono także święto 3 Maja. Rok 1952. Rozpoczęło się wprowadzanie kartek na coraz więcej towarów. Zakończyły się możliwości walki opozycji z komunistami (nie licząc kościoła, który zresztą też był mocno ograniczony). 27 lutego 1952 roku opublikowano projekt nowej konstytucji i nazwy państwa (Polska Rzeczpospolita Ludowa). 22 lipca nowa konstytucja wchodzi w życie. Opozycja nie miała nic do powiedzenia. Ogłoszono komunistyczną konstytucję i tyle... Co jeszcze gorsze w obliczu nowych wyborów sejm 1 sierpnia uchwala nową ordynację wyborczą: liczba kandydatów na liście ma równać się ilości posłów przypadających na dany okręg. 26 października odbywają się drugie powojenny wybory. Zgodnie z obawami jedyną listę kandydatów zgłasza Front Narodowy, dokładnie z taką liczbą kandydatów jaka powinna być wybrana. Dzięki temu już 20 listopada 1952 roku na premiera Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej zostaje Bolesław Bierut. Tym samym możliwości polskiej opozycji spadają do zera. W Polsce bezapelacyjnie do władzy dochodzą komuniści. I trzeba będzie jeszcze poczekać wiele lat, do początku lat dziewięćdziesiątych by ten stan rzeczy uległ zmianie...